Số người dùng khuyến nghị của bộ phát WiFi: cách tính theo băng tần, ứng dụng và tín hiệu

Số người dùng khuyến nghị là số thiết bị bộ phát WiFi chạy ổn cùng lúc, khác số kết nối tối đa. Bài hướng dẫn tính số người mỗi bộ phát theo từng băng 2.4 GHz và 5 GHz, half-duplex, số luồng của thiết bị, cường độ tín hiệu và ứng dụng như họp video, video 4K, kèm ví dụ văn phòng và phòng đào tạo.

Số người dùng khuyến nghị của bộ phát WiFi là số thiết bị kết nối cùng lúc mà bộ phát vẫn chạy ổn với nhu cầu thông thường, do hãng công bố. Con số này khác số kết nối tối đa của phần cứng, và còn phải giảm khi người dùng họp video, xem video 4K. Ví dụ Ruijie RG-RAP72 khuyến nghị 100 thiết bị nhưng tối đa 511.

Giải thích nhanh các thuật ngữ trong bài:

• Client (thiết bị kết nối): mỗi điện thoại, laptop, TV, camera WiFi là một client. Một người thường có 2–3 client.
• Airtime (thời gian phát sóng): trên một kênh, tại một thời điểm chỉ một thiết bị được phát. Mọi client trên kênh đó chia nhau airtime.
• Half-duplex (bán song công): tải lên và tải xuống không chạy cùng lúc trên một kênh WiFi, nên phải cộng cả hai chiều khi tính.
• Spatial stream (luồng dữ liệu): điện thoại phổ thông thường 1–2 luồng, laptop 2 luồng. Bộ phát 3x3, 4x4 không làm điện thoại 1 luồng nhanh hơn.
• RSSI (cường độ tín hiệu nhận): tính bằng dBm, càng gần 0 càng mạnh. Tín hiệu yếu thì thiết bị tự hạ MCS (bậc tốc độ), truyền chậm và chiếm airtime lâu hơn.

Ba con số hay gặp trên thông số bộ phát WiFi

• Số khuyến nghị: số thiết bị dùng ổn định cùng lúc. Ruijie và Aruba ghi rõ con số này, ví dụ RG-RAP62 khuyến nghị 100 (16 ở 2.4 GHz và 84 ở 5 GHz, kênh 80 MHz).
• Số tối đa: số kết nối phần cứng chịu được. UniFi ghi "Max. Client Count" như 300+, 500+. Gần mức này thiết bị vẫn kết nối được nhưng mỗi máy rất chậm.
• Số người dùng của router, gateway: ví dụ router Ruijie RG-EG105G-V3 ghi 100 người dùng. Đây là khả năng xử lý của router cho cả mạng, không phải số thiết bị một bộ phát WiFi chịu được.

Số khuyến nghị của hãng tính cho nhu cầu thông thường như nhắn tin, lướt web. Khi người dùng chạy ứng dụng nặng hơn, số người thực tế phải tính lại theo từng băng tần, như các phần dưới đây.

Vì sao bộ phát 1800 Mbps vẫn chậm khi đông người?

Con số trên hộp là tổng tốc độ vật lý (PHY rate) của mọi băng, mọi luồng, ở MCS cao nhất. Ví dụ bộ phát 3x3 ghi 1800 Mbps ở 5 GHz là 3 luồng x 600 Mbps, kênh 80 MHz. Bốn điều làm con số này nhỏ đi rất nhiều:

• Mỗi băng tần là một kênh riêng: 2.4 GHz và 5 GHz có dung lượng riêng, phải tính riêng rồi cộng lại. Mỗi thiết bị thường chỉ dùng một băng tại một lúc (trừ WiFi 7 có MLO).
• Half-duplex: tải lên, tải xuống, gói xác nhận, gói quản lý thay nhau dùng kênh. Tốc độ thực tế thường chỉ khoảng 60–70% tốc độ vật lý. Ngay cả khi mọi thiết bị đều 3x3 và đứng gần, băng 5 GHz 1800 Mbps cũng chỉ dùng được khoảng 900–1.100 Mbps.
• Thiết bị ít luồng hơn bộ phát: điện thoại 1 luồng chỉ kết nối tối đa 600 Mbps với bộ phát đó, laptop 2 luồng tối đa 1.201 Mbps.
• Suy hao và nhiễu: càng xa, càng nhiều tường thì MCS càng thấp. Bộ phát hàng xóm cùng kênh (co-channel interference) cũng chiếm airtime, rất hay gặp ở văn phòng trong tòa nhà.

Chi tiết về luồng dữ liệu và điều chế xem bài MIMO, MU-MIMO, OFDMA và QAM; suy hao qua tường, kính, bê tông xem bài suy hao sóng WiFi.

Cách tính đúng: chia airtime của từng băng tần

Mỗi thiết bị chiếm một phần airtime bằng băng thông nó cần (cộng cả hai chiều) chia cho tốc độ thực của nó. Tốc độ thực phụ thuộc số luồng của thiết bị và tín hiệu tại chỗ ngồi. Khi lập kế hoạch, chỉ nên dùng tối đa khoảng 70% airtime mỗi băng; phần còn lại dành cho gói tin gửi lại, thiết bị đến thêm và bộ phát hàng xóm.

Bảng tính cho bộ phát WiFi 6, kênh 80 MHz ở 5 GHz và 20 MHz ở 2.4 GHz, mỗi thiết bị 1 luồng, tốc độ thực bằng 60% tốc độ vật lý. Họp video nhóm 1080p trên Zoom cần khoảng 2,5 Mbps tải xuống và 3 Mbps tải lên, cộng lại 5,5 Mbps vì WiFi là half-duplex. Laptop 2 luồng có tốc độ thực gấp đôi nên chiếm một nửa airtime.

Một thiết bị ở xa làm chậm cả bộ phát. Máy ở sau tường gạch truyền chậm gần 3 lần nên chiếm airtime gấp gần 3 lần cho cùng một cuộc họp. Nếu 5 người họp video ở chỗ sóng yếu, họ chiếm gần 40% airtime, băng 5 GHz chỉ còn chỗ cho khoảng 11 người ở chỗ sóng khá, tổng 16 người thay vì 24. Vì vậy cần đủ bộ phát để mọi chỗ ngồi có tín hiệu từ khoảng -65 dBm trở lên, thay vì một bộ phát thật mạnh ở giữa.

Số người mỗi bộ phát theo ứng dụng

Cộng dung lượng của cả hai băng, tính cho chỗ ngồi có tín hiệu khá (khoảng -65 dBm), thiết bị 1 luồng. Đây là mức an toàn khi lập kế hoạch; nếu phần lớn là laptop 2 luồng thì băng 5 GHz gánh được khoảng gấp đôi.

• Văn phòng nhiều bộ phát, tòa nhà nhiều mạng hàng xóm: thường phải chạy kênh 40 MHz ở 5 GHz để các bộ phát không trùng kênh. Dung lượng mỗi băng còn khoảng một nửa so với bảng.
• Bộ phát 4x4, MU-MIMO, OFDMA: giúp bộ phát phục vụ nhiều thiết bị hiệu quả hơn (ví dụ Aruba AP25 4x4 khuyến nghị 100+ so với 75 của AP22 2x2), nhưng không nhân đôi số người. Nên coi phần lợi này là dự phòng.
• Băng 6 GHz: bộ phát WiFi 6E, WiFi 7 có 6 GHz (như Aruba AP32, UniFi U7 Pro) có thêm một băng sạch nhiễu, nhưng chỉ thiết bị hỗ trợ 6 GHz mới dùng được. Xem bài WiFi 6, 6E và WiFi 7.
• Băng 2.4 GHz: dung lượng nhỏ, nên dành cho thiết bị cũ, camera WiFi, máy in. Bật tính năng ưu tiên 5 GHz (band steering) để điện thoại, laptop không bám 2.4 GHz.

Cách tính số bộ phát WiFi cần lắp

1. Bước 1, đếm thiết bị: số người nhân số thiết bị mỗi người, cộng TV, máy in, camera WiFi. So với số khuyến nghị của hãng.
2. Bước 2, đếm người dùng cùng lúc giờ cao điểm theo ứng dụng: bao nhiêu người họp video, xem video, tải file lớn; còn lại là việc nhẹ.
3. Bước 3, tính airtime: với mỗi nhóm, lấy băng thông 2 chiều chia tốc độ thực của thiết bị (theo số luồng và tín hiệu), cộng lại. Mỗi băng 5 GHz chỉ dùng tối đa khoảng 70%.
4. Bước 4, tính vùng phủ: theo diện tích, tường ngăn, vật liệu, sao cho mọi chỗ ngồi có tín hiệu từ khoảng -65 dBm. Xem cách tính suy hao trong bài suy hao sóng WiFi và cách chọn anten trong bài anten WiFi và vùng phủ sóng.
5. Bước 5, chọn số lớn nhất giữa các cách tính, chừa 20–30% cho khách và thiết bị mới; kiểm tra gói Internet cả tải xuống và tải lên.

Ví dụ văn phòng: 50 người, 400 m², tổng 110 thiết bị. Giờ cao điểm có 20 người họp video trên laptop 2 luồng, 30 người làm việc nhẹ trên điện thoại, cộng TV phòng họp. Laptop 2 luồng ở chỗ sóng khá có tốc độ thực khoảng 390 Mbps, mỗi cuộc họp 5,5 Mbps chiếm khoảng 1,4% airtime, 20 người là 28%. 30 người việc nhẹ chiếm khoảng 15%, TV khoảng 1–2%. Tổng khoảng 45% airtime của một băng 5 GHz.

• Theo số thiết bị: 110 chia 100 khuyến nghị, cần 2 bộ.
• Theo airtime: khoảng 45%, dưới mức 70%, 1 bộ là đủ nếu mọi người ngồi chỗ sóng khá.
• Theo vùng phủ: 400 m² có vách ngăn, phòng họp, cần 3–4 bộ để mọi chỗ ngồi đạt khoảng -65 dBm.
• Kết quả: 4 bộ phát. Gói Internet cần trên 110 Mbps tải xuống và khoảng 60 Mbps tải lên cho 20 người họp cùng lúc.

Ví dụ phòng đào tạo: 60 học viên cùng xem video bài giảng 1080p trên điện thoại 1 luồng, mỗi người 5 Mbps, chỗ ngồi sóng khá (tốc độ thực khoảng 195 Mbps). Mỗi người chiếm khoảng 2,6% airtime, 60 người là khoảng 155%, tức cần hơn 2 băng 5 GHz đầy 70%. Theo số người chỉ cần 1 bộ khuyến nghị 100 thiết bị, nhưng theo airtime cần 3 bộ phát chạy 3 kênh khác nhau, đặt rải đều trong phòng.

Ứng dụng thực tế

Quán cafe giờ cao điểm

Khách phần lớn xem video ngắn và mạng xã hội trên điện thoại, tính vào nhóm vừa. Tính theo số chỗ ngồi giờ đông nhất, chia bộ phát theo khu vực ngồi thay vì dồn một bộ mạnh ở quầy, để khách ngồi xa không kéo chậm cả quán. Xem bài chọn WiFi cho quán cafe đông khách.

Văn phòng họp trực tuyến nhiều

Phòng họp lớn nên có bộ phát riêng, vì nhiều người họp video cùng lúc ở một chỗ. Văn phòng trong tòa nhà thường nhiễu từ mạng hàng xóm, nên tính dung lượng mỗi băng còn khoảng một nửa. Xem bài nâng cấp WiFi văn phòng đang sử dụng.

Shop livestream bán hàng

Livestream đẩy video lên liên tục và chiếm airtime suốt buổi. Máy livestream nên cắm dây mạng; nếu bắt buộc dùng WiFi thì đặt bộ phát riêng gần khu quay, và chọn gói Internet có tốc độ tải lên đủ cho số phiên livestream cùng lúc.

Nhà ở có nhiều camera WiFi

Camera WiFi thường chỉ chạy 2.4 GHz 1 luồng, kết nối 24/7 và đẩy hình liên tục, chiếm nhiều airtime của băng 2.4 GHz vốn nhỏ. Ví dụ router Ruijie RG-EW3000GX khuyến nghị 80 thiết bị, trong đó tối đa 22 camera WiFi. Nhà nhiều camera nên đi dây và dùng camera IP PoE.

Sai lầm thường gặp

• Lấy số tối đa để tính: "bộ phát 300+ thiết bị, văn phòng 50 người lắp 1 bộ là đủ" – thực tế sẽ chậm và rớt mạng.
• Lấy tốc độ trên hộp chia cho số người: 1800 Mbps chia 5 Mbps không ra 360 người. Phải tính theo từng băng, half-duplex, số luồng của thiết bị và tín hiệu.
• Chỉ đếm người, không hỏi dùng ứng dụng gì: 30 người họp video và 30 người nhắn tin cần số bộ phát rất khác nhau.
• Một bộ phát mạnh cho cả tầng: người ở xa sóng yếu chiếm nhiều airtime, kéo chậm cả bộ phát.
• Quên chiều tải lên: họp video, livestream vừa chiếm airtime cả hai chiều, vừa cần gói Internet có tốc độ tải lên đủ.
• Lắp quá dày, trùng kênh: các bộ phát cùng kênh chia nhau airtime, càng lắp càng chậm. Xem cách bố trí trong bài Mesh và Roaming.

Bài liên quan trong Từ Điển Kỹ Thuật:

• MIMO, MU-MIMO, OFDMA và điều chế QAM: vì sao tốc độ WiFi trên hộp khác thực tế
• Suy hao sóng WiFi: khoảng cách, vật cản, vật liệu và cách tính tốc độ thực tế
• Anten WiFi: đa hướng, định hướng, dBi và vùng phủ sóng thực tế
• WiFi 6, WiFi 6E và WiFi 7 khác nhau thế nào? Băng tần 6 GHz tại Việt Nam

Câu hỏi thường gặp

1. Số người dùng khuyến nghị của bộ phát WiFi là gì?
Là số thiết bị kết nối cùng lúc mà bộ phát vẫn chạy ổn với nhu cầu thông thường như nhắn tin, lướt web, do hãng công bố. Ví dụ Ruijie RG-RAP72 khuyến nghị 100 thiết bị, Aruba AP22 khuyến nghị 75 thiết bị. Con số này phải giảm khi người dùng chạy ứng dụng nặng.

2. Con số 300+ của UniFi có phải 300 người dùng được cùng lúc không?
Không. Đó là số kết nối tối đa (Max. Client Count). Gần mức này, thiết bị vẫn kết nối được nhưng mỗi máy sẽ rất chậm. Khi tính số bộ phát cần lắp, không dùng số tối đa.

3. Vì sao bộ phát ghi 1800 Mbps mà khoảng 25 người họp video đã đầy?
Vì 1800 Mbps là tổng tốc độ vật lý của 3 luồng ở MCS cao nhất. WiFi là half-duplex nên thực tế chỉ còn khoảng 60–70%; điện thoại 1 luồng chỉ dùng tối đa 600 Mbps; ở chỗ sóng khá còn khoảng 195 Mbps tốc độ thực; mọi thiết bị lại chia nhau airtime. Mỗi người họp video cần khoảng 5,5 Mbps cả hai chiều.

4. Một bộ phát WiFi chịu được bao nhiêu người họp video cùng lúc?
Với bộ phát WiFi 6, kênh 80 MHz, điện thoại 1 luồng ở chỗ sóng khá: khoảng 24 người ở băng 5 GHz và 5 người ở băng 2.4 GHz, tổng khoảng 30. Laptop 2 luồng thì băng 5 GHz gánh được khoảng gấp đôi. Văn phòng nhiều bộ phát chạy kênh 40 MHz hoặc nhiễu nhiều thì còn khoảng một nửa.

5. Vì sao một thiết bị ở xa làm chậm cả mạng WiFi?
Thiết bị ở xa có tín hiệu yếu nên truyền ở MCS thấp, cùng một lượng dữ liệu phải chiếm airtime lâu hơn gấp nhiều lần. Ví dụ máy sau tường gạch (khoảng -75 dBm) chiếm airtime gần gấp 3 lần máy ở chỗ sóng khá. Lắp đủ bộ phát để mọi chỗ ngồi có tín hiệu từ khoảng -65 dBm.

6. Có cần tính băng 2.4 GHz khi tính số người dùng không?
Có, nhưng dung lượng nhỏ: kênh 20 MHz, ở chỗ sóng khá chỉ dùng được khoảng 30 Mbps, đủ cho khoảng 30 người việc nhẹ hoặc 5 người họp video. Nên dành 2.4 GHz cho thiết bị cũ, camera WiFi, máy in và bật ưu tiên 5 GHz cho điện thoại, laptop.

7. Văn phòng 50 người cần mấy bộ phát WiFi?
Tùy diện tích, vách ngăn và ứng dụng. Ví dụ 50 người, 400 m², 110 thiết bị, 20 người họp video giờ cao điểm: theo số thiết bị cần 2 bộ, theo airtime 1 bộ (khoảng 45% một băng 5 GHz), theo vùng phủ 3–4 bộ, nên chọn 4 bộ.

8. Bộ phát 4x4 có gánh được gấp đôi người dùng so với bộ phát 2x2 không?
Không gấp đôi. Điện thoại, laptop chỉ có 1–2 luồng nên không dùng hết 4 luồng của bộ phát. MU-MIMO và OFDMA giúp phục vụ nhiều thiết bị hiệu quả hơn, ví dụ Aruba AP25 4x4 khuyến nghị 100+ thiết bị so với 75 của AP22 2x2. Nên coi phần tăng này là dự phòng.

Lời khuyên từ chuyên gia & Hỗ trợ dự án

Trước khi chọn số bộ phát, hỏi rõ người dùng chủ yếu làm gì qua WiFi, dùng điện thoại hay laptop, ngồi ở đâu. Tính theo số thiết bị, theo airtime của từng băng và theo vùng phủ, chọn con số lớn nhất và chừa 20–30% cho khách, thiết bị mới. Ưu tiên nhiều bộ phát vừa sức đặt đúng chỗ, khác kênh nhau, hơn một bộ thật mạnh ở giữa. Xem các dòng bộ phát WiFi UniFi, bộ phát WiFi Ruijie và bộ phát WiFi Aruba Instant On.

Hòa Phát Telecom hỗ trợ dự án:

• Khảo sát hiện trạng miễn phí, đếm thiết bị và đo sóng
• Tính số bộ phát và vị trí lắp theo người dùng, ứng dụng và diện tích
• Thi công tận nơi tại TP. Hồ Chí Minh
• Cấu hình và hỗ trợ từ xa
• Lắp đặt trọn bộ: miễn phí bảo hành tận nơi 12 tháng

Liên hệ ngay 0977.588.820 (gọi hoặc Zalo) để được tư vấn giải pháp phù hợp.